Podhale: 608 120 268

Beskidy: 664 928 587

Encyklopedia pasterska: Mieszanie owiec

mieszanie1

Mieszanie owiec to nic innego jak łączenie w jedno stado (kierdel) owiec od różnych gospodarzy (Gazdów). Baca, który będzie się opiekował stadem przez całe lato, umawiał się z gazdami na warunki pracy a następnie w dzień Św. Wojciecha ruszał ze stadem na halę.

Read More

Encyklopedia pasterska: Jak powstaje oscypek?

oscypek

Proces powstawania tego tradycyjnego sera podpuszczkowego nie jest skomplikowany natomiast unikalna kombinacja składników i warunków produkcji powoduje, że produkt finalny jest znany i ceniony w całej Europie. Do produkcji oscypków używa się mleka Polskiej Owcy Górskiej, czasem z dodatkiem mleka Polskiej Krowy Czerwonej. 

Read More

Jakie wierzenia i obrzędy bacowskie są praktykowane na Żywiecczyźnie?

jozekmichalek

Żywiecczyzna to bardzo ciekawy obszar zarówno z punktu widzenia etnograficznego jak i przyrodniczego. Leży na pograniczu dwóch wielkich krain geograficznych a mianowicie Beskidów i Śląska. Ten fakt jak i bogata przeszłość regionu ukształtowała nieco inne zwyczaje pasterskie niż na pozostałym obszarze Karpat.

Read More

Encyklopedia pasterska: piszczałka wielkopostna

pizcalka-wielkopostna

Jednym z instrumentów pasterskich jest piszczałka bezotworowa zwana wielkopostną. Ponieważ pasterze używali instrumentów dętych do komunikacji nie tylko z ludźmi ale ze swoją zwierzyną, papież zezwolił na używanie tego instrumentu także w czasie wielkiego postu – stąd się wzięła nazwa.

Read More

Encyklopedia pasterska: Pasterstwo transhumancyjne

transhumance

Jest to typ pasterstwa praktykowany przez Wołochów lud z południowych Karpat, który do XVI wieku kolonizował cały łuk Karpat i w ten sposób dał podstawy do utworzenia wspólnoty kulturowej na obszarze całych Karpat. Ślady Wołoskie znajdziemy nawet na popularnym kapeluszu góralskim – muszelki okalające ten kapelusz pochodzą z Morza Czarnego a nie z Bałtyku. Jednakże […]

Read More

Encyklopedia pasterska: fujara

fujara

Bacowie i juhasi musieli spędzać długie miesiące w oddaleniu od swoich bliskich. Śpiew i instrumenty muzyczne były sposobem na zapobieganie tęsknocie. Jednym z najważniejszych instrumentów jest fujara sałaśnicza czy też pasterska. Jest to instrument na tyle ważny, ze wpisano go na listę dziedzictwa niematerialnego UNESCO. Pojawia się także u wielu popkulturowych artystów.

Read More

Encyklopedia pasterska: Baca

polana_jamy_a1

Z wypasem owiec nieodłącznie wiążą się funkcje pasterskie. Baca to nikt inny jak – dziś byśmy powiedzieli – kierownik projektu. Baca kierował zorganizowanym wypasem owiec. Gazdowie powierzali swoje owce właśnie jemu i to on po zakończeniu wypasu rozliczał się z nimi a także rozdzielał pożytki z wypasu – zwykle w formie sera lub gotówki. 

Read More

Encyklopedia pasterska: Zabudowa szałasowa

Bacówki na Polanie Centyrz Fot. WikiMedia

Gospodarka pasterska zmieniała krajobraz gór. Po pierwsze ze względu na sam wypas. Wraz z owcami na halach pojawiały się obce gatunki roślinne. Miejsca te nie zarastały lasem a stopniowo poddawane były także erozji. Po drugie, budynki tworzyły niezwykły charakter krajobrazu. Miejsce na hali, w którym znajdowały się budynki gospodarcze i bacówki nazywamy szałasiskiem. Choć obecnie […]

Read More

Encyklopedia pasterska: koszar

Koszar

Słowo pochodzi z języka wołoskiego (np. w języku rumuńskim coşar – „stodoła, obora”). Koszar to przenośna, rozbierana zagroda, do której spędzano owce aby móc ich łatwiej upilnować. Prawdopodobnie słowo to jest źródłem wielu nazw geograficznych obecnych w Karpatach np.: Koszarawa.

Read More

Encyklopedia pasterska: Owczarek

Owczarek podhalański

Owczarki to grupa ras psów pracujących, wykorzystywana w chowie i hodowli owiec. Choć psy pasterskie występujące na świecie różnią się miedzy sobą, wykonują dwie grupy zadań. Po pierwsze pilnują stada owiec przed drapieżnikami czy też niepożądanymi ludźmi. Te najczęściej są relatywnie podobne w swoim wyglądzie do zwierząt, których strzegą.

Read More
Bear