Podhale: 608 120 268

Beskidy: 664 928 587

Encyklopedia pasterska: Nazewnictwo geograficzne pochodzenia wołoskiego

toponimikawoloska1Okres migracji wołoskich to czas od XII do XVI wieku. Migracje spowodowane były najazdami Tureckimi na południowe rejony Karpat. Pierwsze ślady nazewnictwa wołoskiego odnajdujemy w XIII wieku. To na przykład Magura, czy Beskid. Trudno o poważniejsze ślady gdyż wtedy Wołosi nie zakładali jeszcze osad. Jednak w późniejszych czasach to się zmieniło wraz ze zmianą typu gospodarki z koczowniczego na transhumancyjny. Uważny obserwator znajdzie dziś wiele nazw geograficznych brzmiących trochę jak rumuński, trochę jak węgierski. To właśnie na podstawie języka starorumuńskiego odtwarzamy pisownię języka wołoskiego, gdyż z oczywistych względów nie zachowała się ona do dziś.
Oto najciekawsze przykłady wołoskich nazw geograficznych – niektóre całkiem niespodziewane:

  1. od barda „topór”: Bardo
  2. od bjêska „hala, górska łąka, pastwisko” – Beskid, Beskidy, Beskidek, Beskidnik (Wetlina), Bieszczad, Bieszczady, Byskid, Byskyd
  3. od burden „zagroda dla owiec”, w gwarze podhalańskiej burdel to „stary, zniszczony budynek” lub pozostała po nim polana – Burdelowa Góra
  4. od coliba „chata”; koleba lub koliba oznacza u górali budynek pasterzy owiec: Jasienowa Kolyba (Dwernik), Turnia nad Kolebą
  5. od coşar „stodoła, obora” – w gwarze góralskiej koszar oznacza „przenośną zagrodę dla owiec”: Koszary, Koszarawa, Kosarzyska, Koszarzyska, Koszarki, Koszariszte (Dwerniczek)
  6. od grui „wzgórek, szczyt”; gwarze podh. groń to wyniosły brzeg rzeki lub potoku, a grań to „grzbiet szczytu lub turni”, w gwarze górali śląskich gruń”: Groń, Gronik, Hruń (Chmiel), Hron
  7. od istep „osada”, istba, istŭba „namiot”, staroruskie istobka „łazienka”: Istebna, Istebné (Słowacja – Orawa)
  8. od măgura „wolno stojący masyw górski”, pochodzi od prasłowiańskiego maguła „mogiła”: Magura, Magurka
  9. od mlaca, w gwarze podh. młaka to „bagno”: Młaka, Młaki, Młaczki, Czarna Młaka, Červená mlaka (Słowacja), Polana pod Młaczkami, Râul Mlaca (Rumunia)
  10. od muschi „mech”: Muszyna
  11. od plai „nie zalesiona przestrzeń w górach”: Płaj, Płaje
  12. od prislop, prislopul „przełęcz”, termin o prasłowiańskim pochodzeniu, występuje na obszarach kolonizacji wołoskiej, ale również przed ich pojawieniem się: Przysłop, Przysłup, Prysłop, Prysłup, Pryslip
  13. od sălaş „mieszkanie, siedziba, schronisko”: Szałas, Sałasz, Sałasziszcze, Sałaszisna/Sałaszczisna (Dwerniczek), Sałasyszcze (Krywe), Sałaszyce/Szałaszyszcze (Stuposiany), Szalasziszcze(Wołosate), Szałasisko
  14. od sihla „niski las na mokradłach”, w gwarze podh. sihła to „podmokły teren lub mokradło”: Sihła, Syhel, Syhlec, Sichla, Murzasichle, Sihelné
  15. od tarniţa „przełęcz”: Tarnica
Bear