Podhale: 608 120 268

Beskidy: 664 928 587

Encyklopedia pasterska: Pasterstwo transhumancyjne

transhumanceJest to typ pasterstwa praktykowany przez Wołochów lud z południowych Karpat, który do XVI wieku kolonizował cały łuk Karpat i w ten sposób dał podstawy do utworzenia wspólnoty kulturowej na obszarze całych Karpat. Ślady Wołoskie znajdziemy nawet na popularnym kapeluszu góralskim – muszelki okalające ten kapelusz pochodzą z Morza Czarnego a nie z Bałtyku. Jednakże ze względu na asymilację elementów kulturowych Rusi i Polski nie wytworzył się odrębny naród.

Wołochom zawdzięczają górale całych Karpat innowacje w dziedzinie wypasu owiec. To oni wprowadzili na nasze tereny wypas wysokogórski na halach i polanach, sposób organizacji społeczności pasterskiej (Gazdowie, Bacowie, Juhasi itd.), czy techniki wytwarzania serów podpuszczkowych.

 

Wszystko zaczyna się jednak od pasterstwa transhumancyjnego, które jest pół osiadłym trybem życia. Polega na przepędzaniu stad pomiędzy pastwiskami letnimi w górach i zimowymi w dolinach. Zawsze jest związane ze stałą osadą, w której część społeczności trudni się uprawą roli. Pasterstwo transhumancyjne jest więc niesłusznie określane jako koczowniczy tryb pasterstwa.

 

Społeczności transhumancyjne ze względu na niezupełną samowystarczalność utrzymywały wymianę gospodarczą z innymi społecznościami, np. z ludnością rolniczą z nizin, czy z miastami, gdzie zaopatrywano się w wyroby rzemieślnicze oferując na wymianę (sprzedaż) własne nadwyżki produkcyjne. Tradycyjnymi produktami kultur transhumancyjnych, które w nadwyżkach przeznaczane były do wymiany to: ser, skóry i wyroby skórzane, zwierzęta rzeźne (pierwotnie owce i kozy, później również woły i świnie), drobna snycerka. Wraz ze wzrostem zaludnienia i pogarszaniu się możliwości utrzymania tylko z samego pasterstwa (oraz ew. drobnego rzemiosła) ludność nadwyżkowa, zwłaszcza mężczyźni, migrowali na stałe lub sezonowo jako pracownicy najemni, a także jako wędrowni rzemieślicy-handlowcy oferujący specyficzne produkty wytwarzane w sezonie zimowym w rodzimych wioskach np. dziegieć.

Bear